Od początku obowiązywania ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (16 lipca 2003) do końca 2007 r. do Agencji wpłynęło 408 tys. umów przenoszących własność nieruchomości rolnych, w stosunku do których przysługiwało jej w opinii notariuszy prawo pierwokupu lub wykupu.

Zdecydowana większość umów (ok. 80%) dotyczyła nieruchomości poniżej 1 ha, nie mających znaczenia dla powiększania gospodarstw rodzinnych. W wielu przypadkach były to małe obszarowo nieruchomości nierolne o powierzchni poniżej 1000 m kw., np. niezabudowane działki budowlane, rekreacyjne lub działki zabudowane budynkami niezwiązanymi z działalnością rolniczą (w tym domami jednorodzinnymi). Umowy dotyczące takiego mienia przekazywano do Agencji w związku z wygaśnięciem w gminach planów zagospodarowania przestrzennego i traktowania takich nieruchomości w obrocie formalnie jako rolnych.

Do końca ub.r. Agencja złożyła 484 oświadczenia notarialne o nabyciu nieruchomości o pow. ok. 12,2 tys. ha za kwotę ok. 106 mln zł, z tego w roku 2007 – 162 oświadczenia na ok. 5369 ha o wartości 72,4 mln zł. Nabyte nieruchomości oferowane są przez Agencję głównie do sprzedaży w trybie przetargów ograniczonych dla rolników powiększających gospodarstwa rodzinne. Nadrzędną przesłanką do korzystania z uprawnień przysługujących Agencji na podstawie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego jest występowanie na danym terenie popytu na grunty rolne ze strony rolników indywidualnych. Celowość korzystania z pierwokupu opiniowana jest przez izby rolnicze lub gminy.

Praktyka realizacji ustawy wskazuje, że największe korzyści przynosi nabywanie nieruchomości większych obszarowo, które podlegają restrukturyzacji (w tym podziałom geodezyjnym) i mogą służyć powiększeniu okolicznych gospodarstw rodzinnych.

Grażyna Kapelko na podst. ZGZ